Schrijvers zijn mooimakers. Uit de chaos die het leven is plukken ze wat zinnen die eenheid en logica suggereren. Dat kan op veel manieren. Ik ben voor kaal. Anderen niet. De wens om dingen mooi te maken verleidt de schrijver vaak tot een vergelijking. Want les twee in het handboek voor schrijvers is: probeer te komen tot een origineel beeld, waarin iets specifieks wordt verbonden met iets universeels. Is goed voor de herkenbaarheid. Vergelijken doe je om iets nader te duiden. Maar in de handen van iemand anders dan een meester wordt het vaak alleen maar onduidelijker.
Het is als met die teksten van Marco Borsato. Luister eens goed. Zintuigen, elementen, gevoelens, abstracties en lichaamsdelen, ze doen bij hem bijzondere dingen.
Een hoofd vertrouwt een hart.
De tijd heeft spijt.
De wind huilt van pijn.
Een hart maakt zich vrij.
De nacht verdwijnt.
Ik mag graag luisteren naar de beste man, maar ik kan het allemaal niet voor me zien. Ik bedoel: wind die huilt van pijn…
Marco komt er mee weg. Natuurlijk. Want in muziek draait het uiteindelijk maar een beetje om de tekst en is wat pathos nooit weg. Maar wat als er alleen tekst is? En schrijvers mooi gaan maken? Wat gebeurt er dan? In blogs zie ik vaak ‘gedachten zweven’ en komen de grote woorden eindeloos voorbij. Liefde, schuld, verdriet, pijn, leed, leegte. En die woorden doen me niks. Ze staan daar maar te staan. Ze moeten iets groots vertellen. Maar ze zijn van zichzelf al zo opgezwollen dat ze het verhaal pletten onder hun dood gewicht. En dan de platgetreden paden om de abstracties van een beeld te voorzien: de herfstblaadjes, bloemen die verwelkt zijn, de zee die onstuimig is, de wind die waait, de maan die, ja, wat eigenlijk?
Ik hou van schrijvers die al die dingen schrappen. Alles aan duiding en alles aan abstractie. Het is les één uit het handboek. Laten zien, niet vertellen.
Juist uit sobere woorden komen de mooiste beelden op. Het zijn de beelden die zichzelf opdringen in het hoofd van de lezer. Om dat te bereiken, moet een schrijver zijn lezer vrij laten en weg blijven van de duiding.
En vooral niet de slimste willen zijn. Of de creatiefste. Of die ene met al die moeilijke mooie woorden. Pas als een schrijver dat durft, is hij een mooimaker.
Bart
1 jaar geleden
Hé Ralph,
Dat vind ik dan ook het knappe aan jouw blogs…de eenvoud, maar toch ook weer niet. Het ‘weglaten’ en toch alles weten te vertellen. Maar aan de andere kant vraag ik me af of niet elke schrijver z’n eigen stijl heeft en er voor elke stijl wel weer lezers zijn. Ik herken mij natuurlijk in het soort schrijver dat je hierboven beschrijft, het is nou eenmaal mijn stijl (al ben ik ook nog wel zoekende en heb ik momenteel weinig tijd om me goed te verdiepen in het vak van schrijver).
Maar wat ik dus waag te betwijfelen is dat er een blauwdruk is voor schrijvers, een handboek waarin staat wat mag en wat not done is. Ik begrijp ook wel dat er manieren van schrijven zijn die geen enkele lezer zullen bekoren, maar om het zo zwart wit te stellen… De vraag die eraan vooraf gaat is volgens mij: wat is je doel? Wat is je doelgroep, welke lezer wil je bereiken?
Oh ja, deze zin: “Maar ze zijn van zichzelf al zo opgezwollen dat ze het verhaal pletten onder hun dood gewicht.” vind ik persoonlijk prachtig, maar is dit ook niet een voorbeeld van…?
Marina
1 jaar geleden
Een goeie reminder voor ons allemaal.
Emma
1 jaar geleden
Mijn redacteur schreef me onlangs: ik kan helemaal blij worden als ik zie wat voor prachtige, bijna zintuiglijke combinaties jij weet te bedenken.
Tja.
Van alles een beetje dan maar?
Ik ben het wel met je eens hoor, daar niet van. Een mooie stijl, of een weelderige stijl, mag nooit afleiden van het verhaal. Het verhaal is het belangrijkst.
AnnoJo
1 jaar geleden
Jee, wat ben ik blij dat ik jouw blog heb ontdekt! Zoooo blij! Als een kind zo blij, o nee sorry… Jammer dat je niet zo vaak post, maar beter kwaliteit dan kwantiteit.
Ralph
1 jaar geleden
Hee Emma,
Als een vergelijking of waarneming origineel is, getuigt ‘t juist van vakanschap. Of vakvrouwschap. Mij gaat het om de al te gemakkelijke platgetreden paden die dan voor diepzinig en literair moeten doorgaan. Bleh.
Emma
1 jaar geleden
Bleh ja.
Ik ben het wel met je eens. Ik denk ook dat het een van de lastigste dingen is voor een schrijver: op zo’n manier mooi schrijven dat een ander erdoor het verhaal íngezogen wordt, in plaats van dat hij alleen nog maar gaat letten op de stijl. Een goede combinatie van die twee… ja, we blijven proberen.
Ben jij bezig met een manuscript? Of al klaar? Of droom je er gewoon nog van en moet het echte werk nog beginnen?