De bijeenkomst begon met een voorstelrondje. Voorstelrondjes horen er bij. Er hoeft maar één nieuw gezicht aan tafel te zitten, of we doen een voorstelrondje. Ik zei dat ik Ralph was en bij het OGA werk. Iedereen knikte. De rest zei ook zijn naam. Ik keek de groep rond en constateerde dat strategen mensen zijn die hun blouse een knoopje te ver open hebben.

Na het voorstelrondje moest iedereen zijn plasje doen. De grote ‘waarom zitten we hier bij elkaar en wie bepaalt de richting’ rondgang. Toen de plasjes waren gedaan, konden we beginnen. Het probleem met mensen die vinden dat ze breed kunnen denken, is dat ze dat ook doen. Breed denken. Dat overlegt wat lastig. Dus er werd breed gedacht, er werd geconstateerd dat het nu wel heel erg breed werd, waarna iemand zei dat deze kwestie daar ook om vroeg, waarop iedereen knikte, en er uiteindelijk iemand zei dat we tóch moesten proberen concreet te worden. Dat was iedereen met hem eens. En dat was prettig.

Het moest minstens drie uur duren, want de bijeenkomst was aangekondigd als een brainstorm. Dus na drie uur en drie minuten werd een streep getrokken. De strateeg die de groep bij elkaar had geroepen, vroeg of het goed was als hij alles samenvatte. Dat vond iedereen goed. De samenvatting duurde tien minuten en mijn bewondering voor ons, strategen, steeg met iedere zin die hij uitsprak. Ik hoorde een breed, strategisch, maar ook heel concreet verhaal.

Hadden we dat echt zo besproken? Ja, dat hadden we echt zo besproken. Zullen we het zo doen, vroeg de spreker? Er werd geknikt. Papieren werden in tassen gestopt, handen geschud. Koffiebekertjes werden in elkaar gestapeld en weg gegooid. In stilte gingen wij uiteen. Tevreden.

Toen ik beneden uit de lift stapte, deed ik één extra knoopje van mijn polo open.

“We read to many damn books,” zegt de jonge man als zijn verhaal verteld is. Hij huilt. Zij huilt ook. Ze gaan slapen. John Travolta kijkt naar ze, vanuit het donker.

Je kunt je voorstellen dat een boek daar over gaat. Maar goed. Een boek heeft niet zoveel nodig. Goede zinnen. Een stem. Een goede schrijver.

Voice over: “Winter never feels truly at home in New Orleans.”

Dat bedoel ik dus.

Soms probeer ik ook wat te schrijven. En dan zeg ik tegen mezelf: een boek heeft niet zoveel nodig. Goede zinnen. En dan probeer ik goede zinnen te schrijven. Dat is fijn en frustrerend. De meeste dingen die voldoening geven zijn vooral frustrerend. Neem kinderen. Niets confronterender dan de spiegel die zij voor je omhoog houden. Niets frustrerender dan de continue controntatie met je onvermogen. Maar ik dwaal af.  Zinnen schrijven. Goede zinnen schrijven. Woord voor woord.

Maar eerst film kijken. John is ziek. Best zielig.

In dagblad De Pers staat met grote letters op de voorpagina: Huldigen is verwerken. Misschien is het dat. Dat er iets te verwerken is. Collega S. zei dat hij steeds wel even aan het verlies moet denken. Daar heb ik zelf niet zo veel last van. Ik heb mijn ego niet opgeblazen toen oranje won, en voel het nu ze hebben verloren dus ook niet leeglopen.

Dus. Zal ik gaan?

Andere collega’s vragen zich ondertussen verontrust af of de huldiging geen treurige vertoning wordt. Her en der een plukje mensen dat keurig klapt. De huldiging van een lokaal voetbalteam na een kampioenschap in de vierde klasse. Ze huren zelf een bierfiets en doen net of de winkelende mensen die over hun schouder naar ze kijken voor hen zijn gekomen.

Collega H. denkt dat het rustig zal blijven. Ik zeg dat er bij de Gay Pride toch ook een miljoen mensen komen opdagen, en dat is net als vandaag om te kijken naar een stelletje homo’s in een bootje. Collega H schudt haar hoofd. Ze heeft op weg naar kantoor pas één groepje jongens in oranje shirtjes gezien.

Zal het goed komen?

Ik weet niet in hoeverre massa’s zich laten opwekken. Mensen laten zich niet sturen, maar willen wel graag ergens bij horen. Bij iets dat groter is dan zij zelf, dat de massa zelfs overstijgt. Ja, daarvoor staan ze op, lopen ze samen één kant op. Ik vraag me af of een tweede plek zo iets groots is. Of was die samenloop er zolang er eventuele grootse, landoverstijgende vreugde in het verschiet lag. En is de massa na de finale weer ontploft tot al die particuliere eenheden, met elk hun eigen richting?

En is die richting dan naar een plekje aan de grachten? Ook voor mij?

Die mensen hebben mij niet begrepen.

Ik kijk elke avond naar VI oranje. Gisteravond zei René van der Gijp dat hij het best leuk zou vinden als Nederland het WK won, maar dat hij het ook goed zou vinden als Spanje in de finale te sterk zou zijn. Hij was voor Oranje omdat hij dat wel leuk vond voor de mensen die bier drinken. Hebben ze een feestje.

Ik knikte.

Natuurlijk, ik stond ook te schreeuwen voor de TV toen Sneijder 2-1 maakte. Mijn dochters keken samen met hun nichtjes een beetje geschrokken naar die verzameling volwassenen die uit hun stoel waren gesprongen. Toen iedereen weer was gaan zitten, vroeg Lotte: papa, waarom deden jullie dat?

Omdat we blij waren, zei ik. Ik had beter kunnen zeggen: we lieten ons meeslepen, Lotte, en weinig in dit leven is mooier dan de zaken die ons zonder roesmiddelen meevoeren op de golven van hun eigen kadans, zaken waarin we ons vreugdevol verliezen. Ja. Zo’n wedstrijd was het. Een wedstrijd waardoor je je laat meeslepen.

Tegelijkertijd: eigenlijk was ’t allemaal niet zo best.

Dus als Van der Gijp zegt dat Spanje of Duitsland verdient om het WK te winnen, dan knik ik. Twee ploegen die vol op de aanval spelen. Die spelen om te winnen, zonder strak keurslijf, die proberen de tegenstander bij de strot te grijpen en net zo lang te knijpen tot hij opgeeft. Muhamed Ali: fly like a butterfly, Sting like a bee. Dat is macht.

Nederland? Nederland is als Rocky Balboa. Uit die vreselijke films. Die bokser die zich altijd finaal tot pulp laat slaan, omdat hij verdedigend niet zo sterk is, de bokser die pas als hij het echt niet meer weet, als hij geslagen, bebloed en zeven tanden armer in de touwen hangt, één klap in huis heeft. Een klap die de tegenstander niet ziet aankomen. Met die klap wint Rocky. Natuurlijk, het is een harde klap, een mooie klap, je zou het een wapen kunnen noemen. Een wonder misschien.

Ja. Het gevecht was meeslepend. Maar toch, het was maar één klap. Uit geslagen positie. En mijn wonder gaat over schoonheid. Over macht. Over een spartelende tegenstander. En het geeft niet dat Nederland ons dat wonder niet gaat brengen. Laat ze ons maar de wereldtitel brengen. Ik zal brullen voor de TV. Lotte zal verbaasd kijken, en ik zal zeggen: ze hebben gewonnen, Lotte, ze hebben gewonnen, totaal tegen de verhouding in.

En ze zal glimlachen, mijn wonder.

Dat was vroeger. De tijd van de broers De Boer. Bergkamp. Jonk. Overmars. Zo op een rij geen jongens om écht van te houden. Toch hing ze de romantiek van het verlies in schoonheid aan de kont. Theo Reitsma deed verslag, soms Eddy Poelman of die dekselse Evert. Ook al eerder mannen van de balkenbrei en doe maar gewoon, dan van het doorleefd genieten.

Toch was het een tijd van romantiek en meevoelen. Of heeft dat te maken met de tijd die verstrijkt?

Even over vroeger. En over de romantiek. Over het leven, bedoel ik, het leven in den breedte. Want dat is voetbal, toch, het leven zelf? Wat zou voetbal anders zijn dan het leven zelf? Ik ken mensen die altijd bezig zijn zich te verheugen op wat komen gaat, en na te genieten van wat is geweest. Wat daar tussenin zit wordt voor kennisgeving aangenomen. Er zijn ook mensen die zeggen dat wat daar tussenin zit, het enige is dat telt. Dat zijn mensen die zeggen dat je in het nu moet zijn. Ik snap die mensen wel.

Maar het punt is. Daar gaat het dus mooi mis bij mij. Straks speelt Nederland tegen Brazilië. Ik verheug me nauwelijks. Terwijl Frank Snoecks verslag doet. Frank Snoecks! Licht zwevende, romantische ziel tussen de mannen met zuigende klei onder de voeten. Frank Snoecks, die ook wel weet dat het niet zo best was tot nu toe, en die net als ik op zoek gaat naar een sprankje genot tussen het gruis wat tot nog toe over ons werd uitgestort. Ik vond één sprankje, in drie wedstrijden: de goal van Robben. Een counter.

Het huidige team draagt geen wonder met zich mee. Het huidige team speelt realistisch. Vanmiddag ga ik me ergeren als in de dagen van Reiziger. Maar het is een ander ergeren. Het is een ergernis die stoelt op gemis, niet op belofte. Waar het langdradige, eindeloze, breed-breed-breed-spel van de De Boertjes en hun vriendjes altijd een belofte inhield, zie ik Van Bommel cum suis alleen vreugdeloos balverlies leiden en strak georganiseerd in de weg lopen. Met de hoop op een bevlieging, die dan een incident is, geen logische optelsom.

Dus ik ga straks voor de TV zitten, zonder verwachtingen. Het zal wel spannend worden, natuurlijk zal het spannend worden, als je niet de meester over de bal bent, kan het elk moment zomaar mis gaan, dat maakt het spannend. En als we verliezen zal ik dat waarschijnlijk even vervelend vinden. Maar niet heel vervelend. Net zoals ik een overwinning niet bruisend van geluk zal absorberen. Want ook dat zal toeval zijn.

Dat is de pest met realisme. Het kan nooit de kraamkamer van een wonder zijn.

Maar ik laat me graag verrassen.

De vrouw graaide in haar handtas. De man wachtte tot ze weer rechtop zat en wees op de krant en zei iets tegen de vrouw.

“Ja, die jurkjes,” zei de vrouw, en ze ritste haar make-uptasje open.

“Wat vind je daar nou van?” vroeg de man. Sommige mensen hebben het vermogen om het verloop van een gesprek te bepalen. Deze man was niet zo iemand. Hij wachtte met een groot vraagteken boven zijn hoofd op de kruimels die de vrouw hem toe zou werpen.

De vrouw vond wel iets van de Bavariajurkjes. Ze vond het asociaal en belachelijk. De man keek naar de mooie blonde vrouwen op de krantenfoto. “Het zijn toch wel lieve meisjes,” probeerde hij.

De vrouw had het niet over de meisjes. Ze had het over sponsoring, guerrillamarketing en dat Bavaria dat niet kon maken. Ze sprak met de licht arrogante ondertoon van iemand die vindt dat ze heel veel weet. Maar argumenten hoorde ik niet. Wel begonnen veel van haar zinnen met ‘ik vind…’

Er viel een stilte. Ik zag de man zoeken. Hij bracht het gesprek weer op de meisjes. Op de sexy jurkjes. Een oudere man die vastbesloten is te laten zien dat hij nog meetelt. De gemiddelde man vindt het fijn om met een mooie vrouw te praten. De gemiddelde man vindt het net zo fijn om óver mooie vrouwen te praten. Veel mannen maken de fout die twee te combineren. Deze man was zo’n man. Dat gaat alleen goed als de vrouw de man ziet zitten. Deze vrouw was niet zo’n vrouw. Maar deze vrouw hoorde zichzelf wel graag praten.

“Laten we wel wezen…” zei de vrouw.

Iedereen weet: het is beter om niet te luisteren naar zinnen die worden uitgesproken na de woorden ‘laten we wel wezen’. De vrouw sprak veel zinnen. De man bleef naar de foto kijken. Ik keek naar buiten. Na een paar minuten beëindigde de vrouw haar monoloog met de woorden: “Ik ben juriste dus ik weet daar meer van.”

De man veerde op. Hij glimlachte scheef en sprak toen de legendarische woorden: “Maar zo’n jurkje zou jou ook wel staan, denk ik.”

IKEA is de spil van wat wij westerlingen ‘leven’ noemen. Dromen beginnen er en blijken er bedrog. Liefdes bloeien er op en bloeden er dood. Zie het verliefde stel dat enthousiast hun eerste gezamenlijke spulletjes uitzoekt. Zie het ooit verliefde stel van wie de één nu onwillig mee sjokt om dingen te kopen voor een huis dat al veel te vol staat. Ooit was er het keerpunt. En dat keerpunt was daar, tussen de Billy en de Gubber, want daar wordt beslist over mensenlevens.

Na lange, lange jaren smaakte ik eindelijk weer eens het genoegen van een rondgang. En een hemels genoegen was het, om op de eerste dag dat de temperatuur in Nederland zomerse proporties aannam, aan te sluiten in de rij milfjes-met-aanhang die de pijltjes volgt.

Anne vond het maar een commercieel gedoe. “Alles in IKEA hebben ze gekocht bij IKEA. Tot de roerstaafjes in het restaurant aan toe.” Ze zei het met een glimlach. Want Anne is geen dom. Joris had vooral haast, want de inrichting van zijn nieuwe slaapkamer was onze missie. Hij nam om de drie minuten nog wel even de tijd om zich door ksssst roepende IKEA-moeders van verboden terrein te laten jagen. Hij is niet voor niets twaalf. Maureen was wat ehm, hoe zal ik dat eens netjes zeggen. Ze was wat aan de knorrige kant. Ja. Dat kunnen we wel zeggen. En ik? Ik was op mijn taak berekend. Ik hield de domste dingen in de lucht met een blik van: he, daar zocht ik nu al jaren naar. Er zullen mensen zijn die het niet onwaarschijnlijk achten dat er een direct lijntje loopt tussen mijn gedrag en Maureen’s gebrom. Ik hou me ver van zulke bespiegelingen.

Mijn gedrag is afleiding. Iedereen weet dat elke man die in de IKEA loopt doet aan damage control. Waar vrouwen en kinderen die praktische meubeltjes met die schattige namen voor heul weinig centjes zien staan, zien mannen alleen maar die driehonderd hoekverbindingen met imbusschroeven.

Inmiddels weet ik dit: knorrige vrouwen kopen veel. Misschien wel meer dan blije vrouwen. De hypothese dat ze hiermee hun mannen straffen, is nog nooit getest. Sommige zaken blijven beter in het duister.

En wat ik ook weet. Het knutselen aan IKEA-spul vult een vacuüm. Nadat ik het bed voor de helft in elkaar had en weer uit elkaar moest halen, vergat ik zelfs heel even dat Robben geblesseerd is.

Dat laatste lieg ik trouwens.

‘Dat zei Pieter, die woont hier al jaren’, zei M. Pieter is geen psycholoog en ook geen socioloog en even bekroop me de wens om zijn analyse weg te honen. Maar ik ben ook geen psycholoog. En geen socioloog. En bovendien woon ik hier niet. Toch bleef ik met die maar in mijn hoofd zitten. M. lachte, want ze zag het. Er diende zich in mijn hoofd geen sluitend betoog aan.

‘Iedereen is onzeker’, zei ik toen maar. Het leven is in zichzelf al onzeker, dacht ik er achter aan. Ik zei het niet, want ik wilde ons prettige vakantiegevoel niet belasten met gedachten over eindigheid.

‘Dat vind ik wel een beetje makkelijk’, zei M.

Ik dacht daar even over na. Misschien was het inderdaad wat makkelijk. Iedereen is onzeker. Iedereen, niemand. Als ik wiskundige was, zou ik zeggen: ‘als iets overal is, mag je het wegstrepen’.

Maar ik ben geen wiskundige. Toch knikte ik. Ik gaf me over aan Pieter.

‘Hoe zit dat dan, met die Griekse mannen?’ vroeg ik.

‘Volgens Pieter hè’, zei M.

‘Volgens Pieter’, antwoordde ik.

‘Hij zegt dat Griekse mannen niet nadenken over hun mannelijkheid. Daar gaan ze gewoon vanuit’.

Ik roerde in mijn cappuccino en probeerde me een voorstelling te maken van de rust in het hoofd van deze mannen. Ik vroeg me af waar iemand die geen twijfel kent zijn hoofd mee vult. Niet met vragen. Misschien wel met niets anders dan wat er om hem heen gebeurt. Dat zou dan de weldadig kabbelende rust op dit van jonge mannen en jonge vrouwen vergeven terras verklaren.

‘Griekenland is ook wel het minst geëmancipeerde land in Europa,’ zei M., die zag dat ik zat na te denken over mijn eigen mannelijkheid. ‘Die Griekse mannen voeren dus echt niks uit, een beetje drinken met hun vrienden. Het gezin is voor de vrouw’.

‘Misschien is dat wel mannelijk’, zei ik.

We keken om ons heen naar het Griekse leven. Ik vroeg me af of het dan de Noordwest-Europese emancipatie is die mijn hoofd vol vragen heeft gestopt, of dat ik dat zelf heb gedaan. De Grieken leefden in al hun mannelijkheid gedachteloos door.

Wat moet ik zien, vroeg ik. M. sprong met de pijltjestoetsen heen en weer tussen twee foto’s. Zie je het niet? Ik zag het niet.

Misschien moet ik iets uitleggen over de foto’s in het mapje in mijn laptop. Het zijn er veel. Er zijn WK-finales die niet zo goed zijn gedocumenteerd als ons weekje op Samos. Nu zou ik liegen als ik zei dat ons weekje niet minstens zo hectisch en nieuwswaardig was, maar onze hectiek verschool zich meer dan die van de WK-finale achter uiterlijke onbeweeglijkheid. En dat zie je toch wel een beetje terug op de foto’s.

Je ogen, zegt M. Ze klikt nog een paar keer heen en weer. Ik focus op mijn ogen. Na nog zes keer heen en weer zie ik het.

M. glimlacht.

Ik moet nóg iets uitleggen. M. vindt dat ik mooie ogen heb. En dan niet een beetje mooie ogen, nee, echt mooie ogen, daar is ze heel fanatiek in. Zo fanatiek dat ze de hele vakantie bezig is geweest om dat wat ze in mijn ogen ziet, zo vast te leggen dat anderen het ook kunnen zien. Sommige mensen zeggen dat in volhardendheid de ware liefde verscholen zit. Ik vond vooral dat er nogal veel pogingen nodig waren voordat mijn ogen mooi genoeg waren vastgelegd. Die pogingen staan nu keurig naast elkaar in een mapje in mijn laptop. De kentering zit volgens M. tussen poging 97 en poging 98.

Ik weet het weer. Hoe het ging. Op het strandbedje op Samos.

Doe je ogen eens wat verder open, zei M. na poging 96.

Zo iets, vroeg ik.

Iets minder panisch misschien, zei M.

Zo dan?

M. twijfelde even, maar knikte toen. Sommige mensen zeggen dat in tevredenheid met het onvolmaakte de ware liefde schuilt. Cynici zeggen dat twijfel het begin van alle rotting is. Ik besloot niet naar de cynici te luisteren, en liet de steek die haar aarzeling me bracht te laten oplossen in stilte. En in de zon. Die in mijn ogen scheen.

Zo gewoon mogelijk kijken, zei ze, maar met je ogen iets verder open. Ik voelde me iemand die heel erg zijn best deed zo gewoon mogelijk te kijken. M. draaide aan de lens. En nog eens. De zon scheen rechtstreeks in mijn ogen. M. boog wat achterover. Iets naar links. De zon scheen nog altijd rechtstreeks in mijn ogen. Mijn iets te wijd geopende ogen. Tranen over mijn wangen.

Even wachten, zei ik. En ik knipperde. Klik, zei M. Nog een keer, zei M. Ik wreef in mijn ogen. Ogen open voor poging 98. Nu iets sneller graag, bromde ik. Klik, zei M.

Foto 98 in mijn mapje.

Ik kijk er naar en zeg tsja.