Ik ging aan de slag.

Als een boekhouder werkte ik me door de eerste week heen. Elke dag keurig zeventienhonderd woorden. Ik lag op schema. In de tweede week sloeg het leven toe. Dat was niet erg, alleen ging schrijfcoach C. niet over het leven. Ze had dus geen tip voor me toen ik na het tweede weekeinde zevenenhalfduizend woorden achter lag op schema.
Ja, ze zei dat ik moest durven lijden en dat ik met mijn blije doorzonwoning-met-CV-en-kinderen-naar-zwemles-leven en mijn onophoudelijke geloof in geluk en liefde mijn graf als schrijver eigenlijk al gegraven had.
Dat vond ik opinies, geen tips.
Ik liet haar mopperen.

Op de site van Nanowrimo stond die maandag dat ik ‘at this rate’ mijn vijftigduizend woorden op 12 februari 2012 zou voltooien.

Ik besloot twee weken vrij te nemen.

We deden wedstrijdjes snel schrijven. Drie keer op een avond drie kwartier, en dan steeds tellen wie de meeste woorden had. Een keer deden we dat op zaterdagavond.
‘Zit ik gewoon op zaterdagavond in mijn eentje thuis te tikken, en vind ik het nog leuk ook, daar gaat m’n jeugd,’ zei H.
‘Niet zeiken, doorschrijven,’ zei schrijfcoach C.
Ik zei dat er bij mij vooral zoete teksten uitkwamen. ‘Over liefde enzo.’
‘Zie je wel,’ zei schrijfcoach C. En: ‘Liefde is voor mietjes.’

En hup, de volgende drie kwartier gingen in.

Zo werd november de maand van de 51.707 woorden. Ik schreef ze en ik wist dat ze niet goed genoeg waren en niet overal in de juiste volgorde stonden maar gaandeweg kreeg ik zin in het herschrijven vanaf 1 december.

Ook werd november een maand zonder tv en met muziek. Het werd een maand vol ideeën en rode oogjes van het computerscherm. Een maand van korte nachten.
Ik woonde niet alleen meer in mijn huis, maar ook in mijn manuscript. Daar liep ik over het strand en slenterde ik door de stad. Ik sliep er in warme armen op een zolderkamertje waar muizen uit de vuilnisbak aten. Ik timmerde er houten banken. Ik werd er vader. Ik werd er verlaten. Ik zei tegen iemand: ‘jou laat ik niet lopen’. En iemand zei: ‘ik moet nog wel een kaartje kopen.’
En waar de realiteit ophield en de woorden begonnen, het was een glijdende schaal en toch zag ik de wereld nog nooit zo helder.

Ja. Dat was november, denk ik. De maand waarin ik dingen wat helderder begon te zien.

Ik denk niet meer elke dag aan je. Ik hoop niet dat je dat erg vindt. Ik heb wel een troost voor je: je bent in goed gezelschap. Ik denk ook niet elke dag aan mama, of aan Christa of Lex. Er is zelfs wel eens een dag waarop ik niet uitgebreid stil sta bij de dingen in het leven van mijn dochters. Toch hou ik van ze. Net als van jou.

Je bent nu zeven jaren weg maar je weet volgens mij nog wel hoe de dingen langs me heen kunnen bewegen. Dat het leven zich om mij heen voltrekt, dat ik er zelfs naar kijk, en dat ik niet zie wat ik zie. Zo heb ik vandaag op mijn werk drie keer de datum op een memo moeten zetten en besefte ik pas vanavond bij mama dat het vandaag je sterfdag was. Mama had daar ook nog eens veel hints voor nodig. Ik hoop niet dat het haar verdriet deed. Ze is een harde, maar ook niet. En ik was niet in staat er een mooie draai aan te geven. Dat besefte ik me toen ik de poort uit fietste, dat ik er een mooie draai aan had moeten geven: gewoon zeggen hoe onattent ik ben. Een knuffel. Niet gedaan.

Het lukte me ook al niet om haar digitale TV weer aan de praat te krijgen. Ik trok aan kabels en zei dat het aan de scartkabel lag en mama vroeg wat dat was en hoe dat kwam en wat er moest gebeuren en ik zei dat ik dat niet wist en ik testte de kabels en zei dat het toch aan het kastje lag. Ik zei dat ze Ziggo moest bellen en ze vroeg of ik dat wilde doen, dus dat deed ik. Dat was natuurlijk jouw taak.

Het zijn heftige jaren geweest, pap, sinds je dood. Dat zei ze, mama. En dat is zo. Zonen en dochters vinden het helemaal niet nodig dat hun ouders wakker liggen over hun sores. Het komt altijd weer goed, namelijk. Maar daar gaan wij zonen en dochters dus niet over. En dus ligt ze wakker. Om mij. Om Christa. Om Lex. Waak je een beetje over d’r, alsjeblieft?

Het is een rare tijd, pap. Ik vraag me af wat ik tegen je zou hebben gezegd als je er nog was. Niet veel, waarschijnlijk. Dat deed je altijd knap. Je liet het aan ons. En ik hield mijn mond als het belangrijk werd, en praatte het vol wanneer het maar nergens over ging. Ik wil je wat vertellen, pap: dat laatste, dat is wel veranderd, in die zeven jaar. Denk ik. Ach weet ik veel. Ik had je er nu in ieder geval graag weer even bij gehad. Niet om te praten hoor. Gewoon even voetbal kijken. En dat jij dan tegen mama zou zeggen dat het wel los loopt met mij.

Tot de volgende keer, pap. Als ik weer aan je denk. Misschien morgen al. Maar dat weet ik dus niet zeker.

Kus,
Ralph

‘Je zult merken dat je er beter in wordt,’ zei iemand die zich niet liet foppen. Ik vroeg wat ze bedoelde en ze zei dat ze het afscheid bedoelde. Ze zei: ‘Het verdriet vlakt uit’ en ik geloofde haar niet.

Ik probeerde om mijn verdriet te bewaren voor thuis, waar ik alleen was. Onder de douche werkte het best. Dat lukte met mate, het overviel me op de meest vreemde momenten. Een keer toen ik bij de Hema haar lenzenvloeistof zag staan. Een keer in de trein. Dat was minder. Ik had dat nog nooit zo meegemaakt, maar het verbaasde me ook weer niet. Alles is nieuw met haar, al sinds die middag toen ik haar ontmoette voor café Panama. Haar blonde haren in de wind. Ik wist toen wat ik nu nog steeds weet: alles is voortaan anders. En dat was zo.

Ze was alles wat ik zocht. Maar alleen haar vinden was niet genoeg. We lachten en we dansten, we aten meer Chinees dan goed voor ons was. We vreeën, god, wat vreeën we. Het verleden, het ging met ons op de loop, en de toekomst leek soms zo ver weg. Maar wat een kleur had ‘nu’. We huilden en we schreeuwden en we verweten en als we weer naar elkaar keken, verdween het lawaai meteen. Op een dag zei ze: ‘Als wij het samen niet redden, dan weet ik het echt niet meer.’ Ik lachte want ze had gelijk.

En nu weet ik het dus echt niet meer.

Iemand zei: ‘onder de streep heb jij haar leven gedeeld, en zij het jouwe. Het was er. En het was echt.’ Verleden tijd die een knoop in mijn maag legde die niet meer verdween. Ik knikte en ik twijfelde en ik zou willen dat het anders was. Omdat alles altijd anders was, met haar.

Mijn broer klom op het dak en begon dakpannen te verwijderen. Ik pakte ze aan en legde ze in de aanhanger die voor het huis van de buren stond. Voor het huis van Lex stond de auto van overbuurman Pé. Toen mijn broer de eerste verticale rij pannen had verwijderd en bij de bovenrand was aangekomen, kwam er een stuk beton los dat onder de nokpan vast had gezeten. ‘Kijk uit,’ riep mijn broer, maar ik stond verderop, bij de aanhanger. Het brokstuk stuiterde tergend langzaam over het dak naar beneden, wipte over de dakgoot en viel met een bonk op de straat, twintig centimeter voor de auto van de overbuurman. ‘Misschien moeten we even wachten tot Pé er is,’ zei mijn broer. Dat deden we.